Phishing คืออีเมลหรือข้อความที่ปลอมเป็นคนหรือหน่วยงานที่เราเชื่อถือ เพื่อหลอกให้กดลิงก์ กรอกรหัสผ่าน เปิดไฟล์อันตราย หรือโอนเงิน ช่วงปลายปีเป็นช่วงที่เสี่ยงเป็นพิเศษ เพราะบริษัทเร่งปิดงบ จ่ายเงินคู่ค้า และมีเรื่องโบนัสกับวันหยุดยาว คนร้ายจึงทำอีเมลให้ดูเหมือนงานปกติที่ต้องรีบทำ
รูปแบบ Phishing ที่พบบ่อยช่วงปลายปี
| รูปแบบ | ตัวอย่างข้อความ | เป้าหมายของคนร้าย |
|---|---|---|
| ใบแจ้งหนี้ปลอม | "แนบใบแจ้งหนี้ค้างชำระ กรุณาชำระก่อนสิ้นปี" | ให้เปิดไฟล์แนบที่มีมัลแวร์ |
| ขอเปลี่ยนเลขบัญชี | "บริษัทเปลี่ยนบัญชีรับเงิน โปรดโอนงวดนี้เข้าบัญชีใหม่" | ให้โอนเงินเข้าบัญชีคนร้าย |
| ผู้บริหารสั่งด่วน | "ผมติดประชุม ช่วยโอนเงินให้ซัพพลายเออร์ก่อน" | ให้ฝ่ายบัญชีโอนเงิน |
| โบนัสและเงินเดือน | "ตรวจสอบรายละเอียดโบนัสปีนี้ที่ลิงก์" | ขโมยรหัสผ่านอีเมลบริษัท |
| พัสดุและของขวัญ | "พัสดุของคุณส่งไม่สำเร็จ ยืนยันที่อยู่" | ขโมยข้อมูลหรือรหัสผ่าน |
| QR Code ในอีเมล | "สแกนเพื่อยืนยันบัญชี Microsoft 365" | หลบระบบตรวจลิงก์ และหลอกให้กรอกรหัสบนมือถือ |
รูปแบบที่สร้างความเสียหายมากที่สุดสำหรับธุรกิจคือการขอเปลี่ยนเลขบัญชีและการปลอมเป็นผู้บริหาร เรียกว่า Business Email Compromise (BEC) เพราะมักไม่มีลิงก์หรือไฟล์แนบเลย ระบบกรองจึงจับได้ยาก
วิธีสังเกตอีเมล Phishing
- ดูอีเมลผู้ส่งจริง ไม่ใช่แค่ชื่อที่แสดง โดเมนปลอมมักต่างจากของจริงเพียงตัวอักษรเดียว เช่น ใช้เลข 0 แทนตัว o
- เร่งให้รีบ มีคำว่า ด่วน ภายในวันนี้ หรือบัญชีจะถูกระงับ
- ขอเปลี่ยนวิธีจ่ายเงิน คู่ค้าจริงแทบไม่เปลี่ยนเลขบัญชีผ่านอีเมลฉบับเดียว
- ลิงก์ไม่ตรงกับข้อความ วางเมาส์บนลิงก์ก่อนคลิก แล้วดูว่าปลายทางเป็นเว็บของจริงหรือไม่
- ไฟล์แนบแปลก เช่น ไฟล์ .html, .zip ที่ตั้งรหัสผ่าน หรือเอกสารที่ขอให้เปิด Macro
- ขอให้ใส่รหัสผ่านหลังคลิกลิงก์ บริการจริงไม่ขอรหัสผ่านผ่านลิงก์ในอีเมลแบบนี้
มาตรการที่องค์กรควรมีเพื่อกัน Phishing
ด้านระบบ
- กรองอีเมลก่อนถึงกล่องจดหมาย ใช้ Anti-Spam Gateway ตรวจลิงก์ ไฟล์แนบ และโดเมนปลอม ก่อนอีเมลจะถึงพนักงาน
- ตั้ง SPF, DKIM และ DMARC เพื่อไม่ให้คนร้ายปลอมโดเมนของบริษัทเราไปหลอกลูกค้าและคู่ค้า
- เปิด MFA ทุกบัญชี ถ้ารหัสผ่านรั่วจาก Phishing คนร้ายก็ยังเข้าบัญชีไม่ได้
- ป้องกันเครื่องปลายทาง ใช้ Anti-Ransomware เป็นด่านสุดท้าย ถ้ามีคนเปิดไฟล์อันตราย
ด้านกระบวนการ
- โทรยืนยันทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนเลขบัญชี ใช้เบอร์โทรที่บริษัทมีอยู่แล้ว ไม่ใช่เบอร์ในอีเมล
- กำหนดให้โอนเงินเกินวงเงินต้องอนุมัติสองคน
- มีช่องทางรายงานอีเมลน่าสงสัย ที่พนักงานใช้ได้ง่าย และไม่ถูกตำหนิเมื่อรายงาน
- อบรมก่อนช่วงปลายปี พร้อมตัวอย่างอีเมลจริงที่บริษัทเคยได้รับ
