AI Chatbot ปลอดภัยแค่ไหน? 10 หลักใช้งานอย่างถูกวิธีเพื่อป้องกันข้อมูลรั่วไหลในยุคดิจิทัล
AI Chatbot กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการทำงานยุคปัจจุบัน ตั้งแต่การเขียนเอกสาร สรุปข้อมูล หาคำตอบ ไปจนถึงการช่วยลูกค้าในธุรกิจ แต่ในอีกมุมหนึ่ง เครื่องมือเหล่านี้ก็มี “ความเสี่ยงด้านข้อมูล” ที่หลายคนยังไม่รู้ เช่น การส่งข้อมูลสำคัญเข้าไปโดยไม่ตั้งใจ การรั่วไหลของข้อมูลภายในองค์กร หรือการถูกผู้ไม่หวังดีหลอกใช้ให้เปิดเผยข้อมูลผ่านการสนทนา ผู้ใช้หลายคนยังไม่ทราบว่าการใช้ Chatbot อย่างไม่ระวัง อาจเปิดประตูให้ภัยไซเบอร์ได้ง่ายกว่าที่คิด ทั้งในรูปแบบ Phishing ขั้นสูงและการเก็บข้อมูลเพื่อใช้งานในอนาคตของอาชญากรไซเบอร์
ดังนั้น การใช้งานให้ “ปลอดภัยและมั่นใจ” จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทั้งผู้ใช้ทั่วไปและผู้ใช้งานในองค์กร ต่อไปนี้คือ 10 หลักสำคัญที่ควรทำก่อนใช้ AI Chatbot ทุกครั้ง
1) ห้ามป้อนข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลที่สามารถระบุตัวบุคคลได้ (PII)
แม้หลายแพลตฟอร์มจะระบุว่าไม่เก็บ Log สนทนา แต่ก็ไม่มีระบบใดการันตีความปลอดภัย 100% ได้
ตัวอย่างข้อมูลที่ไม่ควรป้อนเข้า Chatbot
- ชื่อ–ที่อยู่–เบอร์โทร
- เลขบัตรประชาชน / Passport
- รายละเอียดทางการเงิน
- เอกสารภายในองค์กร
- ข้อมูลลูกค้า
- รหัสผ่านหรือ Token
การส่งข้อมูลเหล่านี้คือ “พฤติกรรมเสี่ยงสูงสุด” เพราะอาจถูกนำไปใช้โจรกรรมตัวตน (Identity Theft)
2) ระวัง Chatbot ปลอม มิจฉาชีพเริ่มใช้หน้าเว็บปลอมล่อผู้ใช้
หนึ่งในภัยสำคัญคือหน้าเว็บปลอมที่ทำเลียนแบบของจริง เช่น “ChatGPT ปลอม” เพื่อหลอกให้ผู้ใช้กรอกข้อมูลส่วนตัวหรือขโมยประวัติการสนทนา
วิธีตรวจสอบเว็บแท้
- URL ต้องเป็น HTTPS และเป็น Domain อย่างเป็นทางการ
- อย่าเข้าจากลิงก์ที่ส่งมาจากคนแปลกหน้า
- อย่าดาวน์โหลดเวอร์ชัน .exe, .apk นอกจากช่องทางทางการ
3) ไม่ควรใช้ Chatbot เพื่อประมวลผล “ข้อมูลของลูกค้า” โดยตรง
หลายบริษัทใช้เครื่องมือช่วยสรุปข้อมูลลูกค้า แต่หากไม่ผ่านระบบ Data Masking อาจละเมิด PDPA ได้ทันที
ควรทำ
- ปิดข้อมูลสำคัญก่อนส่ง
- ใช้เพียงข้อมูลจำลอง (Dummy Data)
- ใช้ระบบในองค์กรที่มี Policy ควบคุม
4) ตั้งนโยบายการใช้สำหรับทีมงาน (AI Usage Policy)
องค์กรที่ไม่มีนโยบายมักเกิดเหตุการณ์พนักงานส่งข้อมูลจริงเข้า Chatbot ซึ่งเสี่ยงอย่างมากต่อข้อมูลภายใน
นโยบายควรประกอบด้วย
- ประเภทงานที่อนุญาตให้ใช้
- ข้อห้าม (เช่น ห้ามส่งข้อมูลลูกค้า / แผนกลยุทธ์ / เอกสารภายใน)
- ระบุแพลตฟอร์มที่อนุญาตให้ใช้
- กำหนดวิธีเก็บ log
5) อย่าเชื่อคำตอบทุกอย่าง Chatbot อาจ “แต่งข้อมูล” ได้
Chatbot หลายตัวอาจสร้างข้อมูลที่ไม่ตรงความจริง (Hallucination)
ตัวอย่างเช่น
- อ้างอิงข้อมูลที่ไม่มีอยู่จริง
- สร้างสถิติปลอม
- สรุปผิดจากหนังสือต้นฉบับ
วิธีตรวจสอบ
- เช็กกับแหล่งที่เชื่อถือได้
- อย่าใช้เป็นข้อสรุปในเอกสารสำคัญ
- ตรวจเนื้อหาทางกฎหมายหรือการแพทย์กับผู้เชี่ยวชาญเสมอ
6) ไม่ควรผูกบัญชีสำคัญกับ Chatbot จากผู้ให้บริการที่ไม่เชื่อถือ
มิจฉาชีพเริ่มทำ Bot ปลอมเพื่อขอให้ผู้ใช้
- เข้าระบบด้วย Google Account
- ผูกบัญชี Facebook
- ผูกบัญชี Line
ซึ่งนำไปสู่การเข้าถึงข้อมูลผู้ใช้โดยตรง หลักการง่าย ๆ คือ อย่าผูกบัญชีใด ๆ หากไม่มั่นใจ 100% ว่าเป็นบริการทางการ
7) ระวัง “Prompt Injection” จากผู้ไม่หวังดี
Prompt Injection คือการโจมตีที่แอบใส่คำสั่งให้ Chatbot ทำงานผิดจากที่ตั้งใจ เช่น
- เปิดเผยข้อมูลที่ไม่ควรเปิดเผย
- ทำให้ระบบทำงานผิดพลาด
- จำกัดคำสั่งควบคุมของผู้ใช้
องค์กรที่ใช้ Chatbot ในงานบริการลูกค้า ต้องมีระบบกรอง Input ก่อนส่งเข้าระบบเสมอ
8) ใช้งานผ่านเครือข่าย และอุปกรณ์ที่ปลอดภัยเท่านั้น
อย่าใช้เครื่องมือผ่าน
- Wi-Fi สาธารณะ
- มือถือที่ Root หรือ Jailbreak
- เครื่องที่ไม่มีการอัปเดตความปลอดภัย
เพราะอาจถูกดักจับข้อมูลการสนทนาระหว่างอุปกรณ์กับเซิร์ฟเวอร์
9) ตรวจสอบ “นโยบายความเป็นส่วนตัว” ของผู้ให้บริการทุกครั้ง
สิ่งที่ต้องตรวจสอบเสมอ
- เก็บประวัติการสนทนาหรือไม่
- ใช้ข้อมูลสนทนาไปพัฒนาโมเดลหรือไม่
- ข้อมูลถูกเก็บไว้ประเทศใด
- มีสิทธิ์ลบข้อมูลหรือไม่
ผู้ใช้ต้องรู้ว่าสิ่งที่ตนส่งเข้าไป “จะถูกนำไปใช้อย่างไร”
10) ถ้าใช้ในองค์กร เลือกใช้แพลตฟอร์มที่รองรับ Enterprise Security
ธุรกิจขนาดกลาง–ใหญ่ควรใช้บริการที่มี
- การเข้ารหัสระดับองค์กร
- ระบบควบคุมสิทธิ์ (RBAC)
- การเก็บ Log ที่ตรวจสอบได้
- สามารถทำ Data Masking อัตโนมัติ
- แยก Sandbox สำหรับทดสอบและ Production
เพราะ Chatbot ทั่วไปไม่ได้ออกแบบเพื่อรองรับข้อมูลสำคัญทางธุรกิจ
AI Chatbot มีประโยชน์สูง แต่ต้องใช้อย่างมีวินัย
Chatbot ยุคใหม่ช่วยให้ทั้งผู้ใช้ทั่วไป และธุรกิจทำงานได้เร็วขึ้นมาก แต่ความสะดวกก็แลกมากับความเสี่ยงด้านข้อมูลความปลอดภัยไม่ได้ขึ้นอยู่ที่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความรู้ และความระมัดระวังของผู้ใช้
สรุปแนวปฏิบัติสำคัญ
✔ ไม่ป้อนข้อมูลส่วนตัว / ข้อมูลลูกค้า
✔ ระวังเว็บปลอม
✔ ใช้นโยบายกำกับเมื่อใช้ในองค์กร
✔ ตรวจสอบคำตอบทุกครั้ง
✔ ใช้เฉพาะแพลตฟอร์มที่เชื่อถือได้
เมื่อเข้าใจหลักการเหล่านี้ AI Chatbot จะเป็น “ผู้ช่วยอัจฉริยะ” ที่เพิ่มประสิทธิภาพให้ธุรกิจ โดยไม่เพิ่มความเสี่ยงให้กับข้อมูลของคุณ
สอบถามข้อมูลบริการ
- Categories:
- AI
