เพิ่ม Swap File บน Linux Server

Swap คือพื้นที่บนดิสก์ที่ Linux ใช้เป็นหน่วยความจำสำรองเมื่อ RAM ใกล้เต็ม Cloud Server หลาย Image ไม่ได้สร้าง Swap ไว้ให้ เมื่อโปรแกรมใช้ RAM เกิน ระบบจะเรียก OOM Killer มาปิดโปรแกรมที่ใช้หน่วยความจำมาก ซึ่งมักเป็น MySQL/MariaDB หรือ PHP-FPM ทำให้เว็บไซต์ล่มกะทันหัน การเพิ่ม Swap File ช่วยให้ระบบมีที่พักข้อมูลในช่วงที่ใช้หน่วยความจำพุ่งสูงชั่วคราว

ควรเข้าใจว่า Swap ช้ากว่า RAM มาก จึงเป็นเพียงตาข่ายนิรภัย ไม่ใช่สิ่งทดแทน RAM ถ้าเซิร์ฟเวอร์ใช้ Swap หนักอยู่ตลอดเวลา แปลว่าควรเพิ่มสเปก RAM คู่มือนี้ใช้ได้กับ Ubuntu 22.04/24.04 และ AlmaLinux/Rocky Linux 8-9 บนระบบไฟล์ ext4 หรือ XFS

สิ่งที่ต้องเตรียม

• สิทธิ์ root หรือผู้ใช้ที่ใช้ sudo ได้
• พื้นที่ดิสก์ว่างมากกว่าขนาด Swap ที่ต้องการ ตรวจด้วย df -h /
• ขนาด Swap ที่เหมาะสม ดูแนวทางด้านล่าง

ตัวอย่างในคู่มือนี้สร้าง Swap ขนาด 2 GB

ขั้นตอนที่ 1: ตรวจว่ามี Swap อยู่แล้วหรือไม่

sudo swapon --show
free -h

ถ้า swapon --show ไม่แสดงอะไรเลย และบรรทัด Swap: ของ free -h เป็น 0B แปลว่ายังไม่มี Swap ถ้ามีอยู่แล้วและต้องการเพิ่ม สร้างไฟล์ที่สองด้วยชื่ออื่นได้ เช่น /swapfile2

ขั้นตอนที่ 2: สร้างไฟล์ Swap

sudo fallocate -l 2G /swapfile

fallocate จองพื้นที่ทันทีโดยไม่ต้องเขียนข้อมูลจริง จึงเสร็จในไม่กี่วินาที ถ้าคำสั่งแจ้งว่าไม่รองรับ หรือขั้นตอนที่ 4 แจ้งว่าไฟล์มี Hole ให้ลบไฟล์แล้วสร้างใหม่ด้วย dd ซึ่งเขียนศูนย์ลงไปจริงทั้งไฟล์ (ใช้เวลานานกว่า)

sudo rm -f /swapfile
sudo dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=2048 status=progress

ตรวจขนาดไฟล์

ls -lh /swapfile

ควรเห็นขนาด 2.0G

ขั้นตอนที่ 3: ตั้งสิทธิ์ไฟล์

Swap อาจมีข้อมูลที่อยู่ในหน่วยความจำ เช่น รหัสผ่านหรือข้อมูลลูกค้า จึงต้องให้ root อ่านเขียนได้เท่านั้น

sudo chmod 600 /swapfile

ถ้าข้ามขั้นตอนนี้ swapon จะเตือน insecure permissions 0644, fix with: chmod 0600 /swapfile

ขั้นตอนที่ 4: จัดรูปแบบและเปิดใช้งาน

sudo mkswap /swapfile
sudo swapon /swapfile

mkswap จะแสดงข้อความประมาณ Setting up swapspace version 1, size = 2 GiB ส่วน swapon ไม่แสดงอะไรเมื่อสำเร็จ

ขั้นตอนที่ 5: ให้ Swap เปิดอัตโนมัติหลังรีบูต

Swap ที่เปิดด้วย swapon จะหายไปเมื่อรีบูต ต้องเพิ่มลงในไฟล์ /etc/fstab ไฟล์นี้สำคัญต่อการบูต ถ้าเขียนผิดเครื่องอาจบูตไม่ขึ้น ให้สำรองไว้ก่อน

sudo cp /etc/fstab /etc/fstab.bak
echo '/swapfile none swap sw 0 0' | sudo tee -a /etc/fstab

ตรวจว่าไฟล์ fstab อ่านได้ถูกต้องโดยไม่ต้องรีบูต

sudo findmnt --verify

ผลลัพธ์ไม่ควรมีบรรทัดที่ขึ้นต้นด้วย [E] (Error) ถ้ามี ให้คืนไฟล์เดิมด้วย sudo cp /etc/fstab.bak /etc/fstab แล้วตรวจอีกครั้ง

ขั้นตอนที่ 6: ปรับ swappiness (ไม่บังคับ)

ค่า vm.swappiness (ค่าเริ่มต้นคือ 60) บอกว่า Kernel จะย้ายข้อมูลจาก RAM ไป Swap เร็วแค่ไหน สำหรับเซิร์ฟเวอร์เว็บและฐานข้อมูล นิยมลดลงเหลือ 10 เพื่อให้ใช้ RAM ก่อนและใช้ Swap เมื่อจำเป็นจริง ๆ

cat /proc/sys/vm/swappiness
echo 'vm.swappiness=10' | sudo tee /etc/sysctl.d/99-swappiness.conf
sudo sysctl --system

ค่าใหม่มีผลทันทีและคงอยู่หลังรีบูต

ตรวจสอบผลลัพธ์

sudo swapon --show
free -h

ตัวอย่างผลลัพธ์ที่ถูกต้อง

NAME      TYPE SIZE USED PRIO
/swapfile file   2G   0B   -2

และบรรทัด Swap: ของ free -h ต้องแสดงขนาดรวมประมาณ 2.0Gi ถ้าต้องการยืนยันว่าค่าใน fstab ใช้ได้จริง ให้รีบูตในช่วงเวลาที่กระทบผู้ใช้น้อยแล้วรัน swapon --show อีกครั้ง

ติดตามการใช้งาน Swap ในระยะยาวด้วย vmstat 5 ถ้าคอลัมน์ si และ so (Swap In/Out) มีค่าสูงตลอดเวลา แปลว่า RAM ไม่พอสำหรับงานที่รันอยู่

ปัญหาที่พบบ่อย

swapon: /swapfile: swapon failed: Invalid argument

มักเกิดเมื่อไฟล์ถูกสร้างด้วย fallocate บนระบบไฟล์ที่ Swap ไม่รองรับไฟล์แบบนั้น ให้สร้างไฟล์ใหม่ด้วย dd ตามขั้นตอนที่ 2 ถ้าระบบไฟล์เป็น Btrfs ต้องใช้วิธีเฉพาะ ดู เอกสาร Btrfs เรื่อง Swapfile

fallocate: fallocate failed: No space left on device

พื้นที่ดิสก์ไม่พอ ลดขนาด Swap หรือเคลียร์พื้นที่ก่อน ดู ดิสก์เต็ม: ตรวจสอบพื้นที่และหาไฟล์ขนาดใหญ่บน Linux

ต้องการลบหรือเปลี่ยนขนาด Swap

ปิด Swap ก่อน (ต้องมี RAM ว่างพอรับข้อมูลที่อยู่ใน Swap ตรวจด้วย free -h) ลบบรรทัด /swapfile ออกจาก /etc/fstab แล้วจึงลบไฟล์

sudo swapoff /swapfile
sudo nano /etc/fstab
sudo rm /swapfile

ถ้าต้องการขนาดใหม่ ให้ทำตามขั้นตอนที่ 2 ถึง 5 อีกครั้งหลังลบไฟล์เดิม

มี Swap แล้วแต่โปรแกรมยังถูก OOM Killer ปิด

ตรวจ Log ด้วย sudo journalctl -k | grep -i 'out of memory' ถ้ายังเกิดซ้ำแปลว่าใช้หน่วยความจำเกินทั้ง RAM และ Swap ควรลดค่าการใช้หน่วยความจำของโปรแกรม เช่น จำนวน Process ของ PHP-FPM หรือ Buffer ของฐานข้อมูล หรือเพิ่ม RAM ของเซิร์ฟเวอร์

หากไม่แน่ใจว่าควรเพิ่ม Swap หรือเพิ่ม RAM สำหรับงานของคุณ ติดต่อทีมซัพพอร์ต THAI DATA CLOUD ได้ที่ https://thaidata.cloud/contact/