อัปเกรด Ubuntu เป็น LTS รุ่นใหม่ด้วย do-release-upgrade

Ubuntu รุ่น LTS (Long Term Support) ได้รับการอัปเดตความปลอดภัยมาตรฐาน 5 ปีนับจากวันออก เช่น Ubuntu 20.04 สิ้นสุด Standard Support ไปเมื่อเดือนพฤษภาคม 2025 และ 22.04 จะสิ้นสุดในเดือนเมษายน 2027 เมื่อรุ่นที่ใช้อยู่ใกล้หมดระยะสนับสนุน คุณมีสองทางเลือก คือสร้างเซิร์ฟเวอร์ใหม่แล้วย้ายข้อมูล หรืออัปเกรดในที่เดิมด้วยเครื่องมือ do-release-upgrade ของ Ubuntu

บทความนี้อธิบายการอัปเกรดในที่เดิมจาก 22.04 เป็น 24.04 (หลักการเดียวกันใช้กับ 20.04 เป็น 22.04) พร้อมขั้นตอนเตรียมตัวที่ช่วยให้กู้คืนได้ถ้าเกิดปัญหา การอัปเกรดต้องทำทีละรุ่น LTS เท่านั้น จาก 20.04 ไป 24.04 ต้องผ่าน 22.04 ก่อนเสมอ

สิ่งที่ต้องเตรียม

• สิทธิ์ sudo และเวลาหยุดให้บริการ (Maintenance Window) อย่างน้อย 1 ชั่วโมง ในช่วงที่มีผู้ใช้น้อย
• Backup หรือ Snapshot ทั้งเครื่อง ที่ทดสอบแล้วว่ากู้คืนได้ (ดู การ Backup Server บน Cloud ของ TDC) และสำรองฐานข้อมูลแยกอีกชุดด้วย mysqldump
• ช่องทางเข้าเครื่องสำรองที่ไม่ผ่าน SSH เช่น Console ผ่านหน้าเว็บ (ดู การ Remote เข้า Console Server ผ่าน Web UI)
• พื้นที่ว่างใน / อย่างน้อยประมาณ 5 GB และใน /boot (ถ้าแยก Partition) พอสำหรับ Kernel ใหม่
• เครื่องต้องไม่มี Control Panel ที่มีขั้นตอนอัปเกรด OS ของตัวเอง เช่น Plesk หรือ DirectAdmin ให้ตรวจเอกสารของผู้ผลิต Panel ก่อนเสมอ

หมายเหตุ: ถ้าเป็นเครื่อง Production ที่สำคัญ วิธีที่เสี่ยงน้อยกว่าคือสร้างเครื่องใหม่ด้วย Ubuntu 24.04 ติดตั้งซอฟต์แวร์ ย้ายข้อมูล ทดสอบ แล้วค่อยสลับ DNS ส่วนการอัปเกรดในที่เดิมเหมาะกับเครื่องที่ติดตั้งซอฟต์แวร์จากแพ็กเกจมาตรฐานของ Ubuntu เป็นหลัก

ขั้นตอนที่ 1: ตรวจรุ่นปัจจุบันและสิ่งที่จะเปลี่ยน

lsb_release -a
df -h / /boot

ก่อนอัปเกรด ให้ทำรายการซอฟต์แวร์สำคัญ เพราะเวอร์ชันจะกระโดดพร้อมกันหลายตัว:

ถ้าคุณเคยติดตั้ง PHP จาก PPA (ดู ติดตั้ง PHP หลายเวอร์ชันบน Ubuntu) หรือซอฟต์แวร์จาก Repository ภายนอก เช่น Docker, Node.js, MySQL ของ Oracle ให้จดไว้ เพราะตัวอัปเกรดจะปิด Repository ภายนอกทั้งหมดระหว่างอัปเกรด และคุณต้องเปิดกลับเองภายหลัง

ขั้นตอนที่ 2: อัปเดตรุ่นปัจจุบันให้ครบก่อน

sudo apt update
sudo apt full-upgrade -y
sudo apt autoremove --purge -y

ถ้ามีไฟล์ /var/run/reboot-required ให้รีบูตก่อนดำเนินการต่อ:

[ -f /var/run/reboot-required ] && sudo reboot

ตรวจว่าไม่มีแพ็กเกจค้าง (held) ซึ่งจะทำให้การอัปเกรดหยุดกลางทาง:

apt-mark showhold

ถ้ามีรายการ ให้พิจารณา sudo apt-mark unhold ชื่อแพ็กเกจ หรือหาเหตุผลว่าทำไมถูก hold ไว้ก่อน

ขั้นตอนที่ 3: ติดตั้งและตั้งค่าตัวอัปเกรด

sudo apt install -y update-manager-core
grep Prompt /etc/update-manager/release-upgrades

ค่าต้องเป็น Prompt=lts (อัปเกรดเฉพาะรุ่น LTS) ถ้าเป็น never ตัวอัปเกรดจะไม่เสนอรุ่นใหม่ ให้แก้เป็น lts

ขั้นตอนที่ 4: เตรียม SSH สำรอง

เมื่อรันผ่าน SSH ตัวอัปเกรดจะเปิด SSH Daemon ตัวที่สองที่พอร์ต 1022 ให้เป็นช่องทางสำรองหาก SSH หลักมีปัญหาระหว่างอัปเกรด ถ้าใช้ Firewall ให้เปิดพอร์ตนี้ชั่วคราว:

sudo ufw allow 1022/tcp

หากเซิร์ฟเวอร์มี Security Group หรือ Firewall ภายนอกจากฝั่งผู้ให้บริการ ให้เปิดพอร์ตนั้นเพิ่มด้วย และจำไว้ว่าต้องปิดกลับหลังอัปเกรดเสร็จ

ตัวอัปเกรดจะรันตัวเองภายใต้โปรแกรม screen โดยอัตโนมัติ ถ้าการเชื่อมต่อหลุดกลางทาง ให้ SSH กลับเข้ามาแล้วดู Session ด้วย sudo screen -ls จากนั้นกลับเข้าไปด้วย sudo screen -x งานจะยังทำต่อไม่หยุด (หลักการเดียวกับ ใช้ tmux ให้คำสั่งทำงานต่อแม้ SSH หลุด)

ขั้นตอนที่ 5: เริ่มอัปเกรด

sudo do-release-upgrade

ลำดับเหตุการณ์ที่จะพบ:

1. ตัวอัปเกรดตรวจรุ่นใหม่ แจ้งเรื่อง SSH พอร์ต 1022 และถามว่าจะดำเนินการต่อหรือไม่ ตอบ y
2. แจ้งว่า Repository ภายนอกถูกปิด (Third party sources disabled) กด Enter
3. สรุปจำนวนแพ็กเกจที่จะติดตั้ง อัปเกรด และลบ พร้อมขนาดที่ต้องดาวน์โหลด อ่านรายการที่จะถูกลบให้ดี แล้วตอบ y
4. ระหว่างติดตั้ง อาจมีหน้าจอถามว่าจะรีสตาร์ต Service อัตโนมัติหรือไม่ ตอบ Yes
5. เมื่อพบไฟล์ Config ที่คุณเคยแก้ไข เช่น /etc/ssh/sshd_config จะถามว่าจะใช้ไฟล์ใหม่ของผู้ผลิตหรือเก็บไฟล์เดิม ส่วนใหญ่ควรเลือก keep the local version currently installed (ค่า Default คือ N) เพื่อไม่ให้การตั้งค่าที่คุณทำไว้หาย สามารถกด D เพื่อดูความแตกต่างก่อนตัดสินใจ
6. ถามว่าจะลบแพ็กเกจที่ล้าสมัยหรือไม่ ตอบ y ได้ ถ้าไม่มีซอฟต์แวร์ที่คุณติดตั้งเองอยู่ในรายการ
7. สุดท้ายถามว่าจะรีบูตหรือไม่ ตอบ y

ระยะเวลาทั้งหมดขึ้นกับความเร็วเครือข่ายและจำนวนแพ็กเกจ โดยทั่วไป 20-60 นาที อย่ากด Ctrl+C หรือปิดเครื่องระหว่างติดตั้งแพ็กเกจ

ตรวจสอบผลลัพธ์

หลังรีบูตและเข้า SSH ได้แล้ว:

lsb_release -a
uname -r
systemctl --failed

lsb_release ต้องแสดง Ubuntu 24.04.x LTS และ systemctl --failed ควรแสดง 0 loaded units listed ถ้ามี Service ล้มเหลว ให้ดูสาเหตุด้วย journalctl -u ชื่อservice -b (ดู อ่าน Log ระบบบน Linux ด้วย journalctl)

งานหลังอัปเกรดที่ต้องทำ:

• ปิดพอร์ต 1022 ที่เปิดไว้: sudo ufw delete allow 1022/tcp
• เปิด Repository ภายนอกกลับ ใน 24.04 ไฟล์จะอยู่ที่ /etc/apt/sources.list.d/ และถูกเปลี่ยนให้ปิดไว้ ตรวจแต่ละไฟล์ว่าผู้ผลิตรองรับ 24.04 (ชื่อรหัส noble) แล้ว ก่อนแก้ชื่อรหัสจาก jammy เป็น noble แล้วรัน sudo apt update
• ตรวจ PHP-FPM รุ่นใหม่: Socket เปลี่ยนจาก php8.1-fpm.sock เป็น php8.3-fpm.sock ต้องแก้ fastcgi_pass ใน Nginx หรือ Handler ใน Apache และย้ายค่าที่เคยแก้ใน /etc/php/8.1/ ไปที่ /etc/php/8.3/
• เปิดเว็บไซต์ทุกเว็บและทดสอบฟังก์ชันหลัก เช่น Login, ฟอร์ม, การส่งอีเมล

ปัญหาที่พบบ่อย

No new release found

ตรวจว่า Prompt=lts และรุ่นปัจจุบันอัปเดตครบแล้ว Ubuntu จะเปิดให้อัปเกรดแบบ LTS ไป LTS หลังออกรุ่นย่อยแรก (.1) ของรุ่นใหม่ ห้ามใช้ตัวเลือก -d บนเครื่อง Production เพราะเป็นการอัปเกรดไปรุ่นที่ยังพัฒนาอยู่

Please install all available updates for your release before upgrading

ยังมีแพ็กเกจที่ไม่ได้อัปเดต ให้กลับไปทำขั้นตอนที่ 2 อีกครั้ง รวมถึงรีบูต

การอัปเกรดหยุดกลางทางด้วย dpkg error

อย่ารีบูตทันที ให้ลองซ่อมแพ็กเกจที่ค้างก่อน:

sudo dpkg --configure -a
sudo apt --fix-broken install
sudo apt full-upgrade

ถ้ายังแก้ไม่ได้และเว็บต้องกลับมาทำงานโดยเร็ว ให้กู้คืนจาก Snapshot ที่ทำไว้ แล้ววางแผนใหม่ด้วยการสร้างเครื่องใหม่แทน

เข้า SSH ไม่ได้หลังรีบูต

เข้าผ่าน Console บนหน้าเว็บ แล้วตรวจ sudo sshd -t ว่าไฟล์ Config มี Error หรือไม่ บน 24.04 SSH ใช้ Socket Activation ผ่าน ssh.socket ถ้าคุณเคยเปลี่ยนพอร์ต SSH ไว้ ให้ตรวจตามบทความ วิธีเปลี่ยน SSH Port บน Linux Server ว่าพอร์ตยังถูกต้อง

หากไม่มั่นใจว่าเครื่องของคุณเหมาะกับการอัปเกรดในที่เดิม หรืออัปเกรดแล้วพบปัญหา ติดต่อทีมซัพพอร์ต THAI DATA CLOUD ได้ที่ https://thaidata.cloud/contact/