ขยายพื้นที่ดิสก์บน Windows Server โดยไม่ต้องปิดเครื่อง

เมื่อดิสก์ของ Windows Server ใกล้เต็ม ผู้ให้บริการคลาวด์ส่วนใหญ่ให้เพิ่มขนาดดิสก์ได้ทันทีจากหน้าจัดการ แต่พื้นที่ที่เพิ่มมาจะยังไม่ถูกใช้จนกว่าจะขยายพาร์ทิชันจากในระบบปฏิบัติการ

คู่มือนี้ครอบคลุมทั้งสามกรณีที่พบจริง คือขยายไดรฟ์เดิมที่มีพื้นที่ว่างต่อท้าย กรณีที่มีพาร์ทิชันกู้คืนขวางอยู่ และการเพิ่มดิสก์ใบใหม่แยกต่างหาก

สิ่งที่ต้องเตรียม

• Windows Server และสิทธิ์ Administrator
• สำรองข้อมูลหรือสร้าง Snapshot ก่อนเสมอ การแก้พาร์ทิชันมีความเสี่ยงต่อข้อมูลเสมอ
• เพิ่มขนาดดิสก์ที่หน้าจัดการของผู้ให้บริการเรียบร้อยแล้ว

ขั้นตอนที่ 1: ตรวจสถานะปัจจุบัน

Get-Disk
Get-Partition
Get-Volume | Select-Object DriveLetter, FileSystemLabel, SizeRemaining, Size

ดูว่าดิสก์เห็นขนาดใหม่แล้วหรือยัง ถ้าคอลัมน์ Size ของ Get-Disk ยังเป็นขนาดเดิม ให้สแกนใหม่

Update-HostStorageCache
"rescan" | diskpart

หลังสแกนแล้วยังไม่เห็น อาจต้องรีสตาร์ตเครื่อง ผู้ให้บริการบางรายต้องรีสตาร์ตจึงจะเห็นขนาดใหม่

ขั้นตอนที่ 2: ขยายพาร์ทิชันเมื่อมีพื้นที่ว่างต่อท้าย

ดูว่าขยายได้สูงสุดเท่าไร

$max = (Get-PartitionSupportedSize -DriveLetter C)
"{0:N2} GB สูงสุด" -f ($max.SizeMax / 1GB)

ขยายเต็มพื้นที่ที่มี

Resize-Partition -DriveLetter C -Size $max.SizeMax
Get-Volume -DriveLetter C

ขยายเพียงบางส่วน เช่น เพิ่มอีก 50 GB

$p = Get-Partition -DriveLetter D
Resize-Partition -DriveLetter D -Size ($p.Size + 50GB)

การขยายทำได้ขณะเครื่องทำงานอยู่และไม่ต้องรีสตาร์ต ข้อมูลเดิมไม่ถูกแตะต้อง

ขั้นตอนที่ 3: เมื่อมีพาร์ทิชันขวางอยู่ท้ายไดรฟ์

บางครั้ง Windows วางพาร์ทิชันกู้คืนไว้ต่อท้ายไดรฟ์ C ทำให้ปุ่ม Extend Volume เป็นสีเทาและขยายไม่ได้ ตรวจด้วย

Get-Partition -DiskNumber 0 | Format-Table PartitionNumber, DriveLetter, Type, Size, Offset

หากเห็นพาร์ทิชันชนิด Recovery อยู่ระหว่าง C กับพื้นที่ว่าง มีสองทางเลือก

ทางที่ปลอดภัยกว่า คือย้ายพาร์ทิชันกู้คืนไปไว้ท้ายสุด ซึ่งต้องใช้เครื่องมือจัดการพาร์ทิชันของบุคคลที่สาม

ทางที่เร็วกว่า คือลบพาร์ทิชันกู้คืนทิ้ง ซึ่งยอมรับได้บนเซิร์ฟเวอร์คลาวด์ที่กู้คืนด้วย Snapshot อยู่แล้ว ไม่ได้ใช้ระบบกู้คืนของ Windows

# ตรวจสถานะระบบกู้คืนก่อน
reagentc /info

# ปิดการใช้งาน
reagentc /disable

# ลบพาร์ทิชันนั้น ระบุหมายเลขให้ถูกต้อง
Remove-Partition -DiskNumber 0 -PartitionNumber 4 -Confirm:$false

# แล้วขยาย C
$max = (Get-PartitionSupportedSize -DriveLetter C)
Resize-Partition -DriveLetter C -Size $max.SizeMax

ตรวจหมายเลขพาร์ทิชันให้แน่ใจสองรอบก่อนสั่งลบ การลบผิดพาร์ทิชันทำให้ข้อมูลหายทันที

ขั้นตอนที่ 4: เพิ่มดิสก์ใบใหม่

วิธีนี้ปลอดภัยกว่าการขยายไดรฟ์ระบบ และเหมาะกับข้อมูลที่โตเรื่อย ๆ เช่น ฐานข้อมูลหรือไฟล์แชร์

Get-Disk | Where-Object PartitionStyle -eq 'RAW'

Initialize-Disk -Number 1 -PartitionStyle GPT
New-Partition -DiskNumber 1 -UseMaximumSize -DriveLetter E
Format-Volume -DriveLetter E -FileSystem NTFS -NewFileSystemLabel "Data" -AllocationUnitSize 65536 -Confirm:$false

Get-Volume -DriveLetter E

ค่า -AllocationUnitSize 65536 เหมาะกับไดรฟ์ที่เก็บไฟล์ขนาดใหญ่ เช่น ฐานข้อมูลหรือไฟล์สำรองข้อมูล หากเก็บไฟล์เล็กจำนวนมากให้ใช้ค่าเริ่มต้น 4096

ขั้นตอนที่ 5: ขยายด้วย Disk Management

สำหรับผู้ที่ถนัดหน้าจอ กด Windows + R พิมพ์ diskmgmt.msc คลิกขวาที่ไดรฟ์ที่ต้องการแล้วเลือก Extend Volume

หากปุ่มเป็นสีเทา สาเหตุมีสามอย่าง พื้นที่ว่างไม่ได้อยู่ติดกันทางขวาของไดรฟ์นั้น มีพาร์ทิชันขวางอยู่ หรือดิสก์เป็นแบบ MBR ที่มีขีดจำกัด 2 TB ซึ่งต้องแปลงเป็น GPT ก่อน

Get-Disk | Select-Object Number, PartitionStyle, Size
# แปลง MBR เป็น GPT โดยไม่ลบข้อมูล ต้องสำรองข้อมูลก่อนเสมอ
mbr2gpt /validate /disk:0 /allowFullOS
mbr2gpt /convert /disk:0 /allowFullOS

ขั้นตอนที่ 6: ตรวจสอบและหาที่กินพื้นที่

Get-Volume | Select-Object DriveLetter, FileSystemLabel,
  @{n='Size(GB)';e={[math]::Round($_.Size/1GB,1)}},
  @{n='Free(GB)';e={[math]::Round($_.SizeRemaining/1GB,1)}}

# หาโฟลเดอร์ที่ใหญ่ที่สุด
Get-ChildItem C:\ -Directory | ForEach-Object {
  $size = (Get-ChildItem $_.FullName -Recurse -File -ErrorAction SilentlyContinue |
    Measure-Object Length -Sum).Sum
  [PSCustomObject]@{ Folder = $_.Name; GB = [math]::Round($size/1GB,2) }
} | Sort-Object GB -Descending | Select-Object -First 15

ก่อนขยายดิสก์ ลองคืนพื้นที่ก่อน มักได้คืนหลายสิบกิกะไบต์

# ล้างไฟล์อัปเดตเก่า
Dism.exe /Online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup /ResetBase
cleanmgr /sageset:1

# ตรวจขนาดของ Shadow Copy
vssadmin list shadowstorage

ปัญหาที่พบบ่อย

เพิ่มขนาดที่ผู้ให้บริการแล้วแต่ Windows ไม่เห็น

รัน Update-HostStorageCache หรือ "rescan" | diskpart หากยังไม่เห็นให้รีสตาร์ต และตรวจว่าเพิ่มขนาดที่ดิสก์ใบที่ถูกต้อง

Extend Volume เป็นสีเทา

พื้นที่ว่างต้องอยู่ติดกันทางขวาของพาร์ทิชันนั้นเท่านั้น ดูแผนผังใน Disk Management ว่ามีอะไรขวางอยู่ แล้วทำตามขั้นตอนที่ 3

ดิสก์ใหญ่กว่า 2 TB แต่ใช้ได้แค่ 2 TB

ดิสก์เป็นแบบ MBR ซึ่งมีขีดจำกัดที่ 2 TB ต้องแปลงเป็น GPT ตามขั้นตอนที่ 5 สำรองข้อมูลก่อนเสมอ

ขยายแล้วแต่โปรแกรมยังแจ้งว่าพื้นที่ไม่พอ

บางโปรแกรมตรวจพื้นที่ตอนเริ่มทำงาน ให้รีสตาร์ตบริการนั้น และตรวจว่าโควตาของ FSRM ไม่ได้จำกัดอยู่ด้วย Get-FsrmQuota

ต้องการปรับขนาดทรัพยากรเซิร์ฟเวอร์โดยไม่กระทบการให้บริการ ติดต่อ THAI DATA CLOUD ได้ที่ https://thaidata.cloud/contact/