วัดประสิทธิภาพ Windows Server ด้วย Performance Monitor

เมื่อผู้ใช้แจ้งว่าระบบช้าเมื่อวานตอนบ่าย การเปิด Task Manager ดูตอนนี้ไม่ช่วยอะไร สิ่งที่ต้องมีคือข้อมูลที่เก็บไว้ตลอดเวลาเพื่อย้อนดูได้ Performance Monitor ทำได้และมีอยู่ใน Windows Server ทุกเครื่องโดยไม่ต้องติดตั้งเพิ่ม

คู่มือนี้ตั้งระบบเก็บข้อมูลอัตโนมัติ แล้วอธิบายตัวนับที่มีความหมายจริง พร้อมเกณฑ์ตัดสินว่าค่าเท่าไรถือว่าผิดปกติ ซึ่งเป็นส่วนที่หาคำตอบได้ยากที่สุด

สิ่งที่ต้องเตรียม

• Windows Server และสิทธิ์ Administrator
• พื้นที่ดิสก์สำหรับเก็บข้อมูล ประมาณ 1-2 GB ต่อเดือน

ขั้นตอนที่ 1: ดูค่าปัจจุบันอย่างเร็ว

Get-Counter '\Processor(_Total)\% Processor Time'
Get-Counter '\Memory\Available MBytes'
Get-Counter '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Read'

# เก็บตัวอย่างต่อเนื่อง
Get-Counter -Counter '\Processor(_Total)\% Processor Time',
                     '\Memory\Available MBytes',
                     '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Transfer' `
            -SampleInterval 2 -MaxSamples 30

ขั้นตอนที่ 2: ตัวนับที่ควรดูและเกณฑ์ตัดสิน

CPU

• \Processor(_Total)\% Processor Time เกิน 85% ต่อเนื่องเกิน 10 นาทีถือว่าตึง
• \System\Processor Queue Length เกินจำนวนคอร์คูณสองถือว่ามีงานรอคิว
• \Processor(_Total)\% Privileged Time เกิน 25% แปลว่าเวลาหมดไปกับงานของเคอร์เนล มักเกี่ยวกับไดรเวอร์หรือเครือข่าย

หน่วยความจำ

• \Memory\Available MBytes ควรเหลือมากกว่า 10% ของ RAM ทั้งหมด
• \Memory\Pages/sec เกิน 1000 ต่อเนื่องคือสัญญาณว่าหน่วยความจำไม่พอ
• \Paging File(_Total)\% Usage เกิน 70% ควรเพิ่ม RAM

ดิสก์ ซึ่งมักเป็นคอขวดที่แท้จริง

• \PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Read บน SSD ควรต่ำกว่า 0.010 วินาที ถ้าเกิน 0.025 คือช้าผิดปกติ
• \PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Write เกณฑ์เดียวกัน
• \PhysicalDisk(_Total)\Current Disk Queue Length เกิน 2 ต่อดิสก์หนึ่งใบคือมีคิวสะสม

เครือข่าย

• \Network Interface(*)\Bytes Total/sec เทียบกับความเร็วการ์ด เกิน 70% ควรพิจารณาเพิ่ม
• \Network Interface(*)\Output Queue Length ควรเป็น 0 ตลอด

ขั้นตอนที่ 3: สร้าง Data Collector Set

$counters = @(
  '\Processor(_Total)\% Processor Time'
  '\Processor(_Total)\% Privileged Time'
  '\System\Processor Queue Length'
  '\Memory\Available MBytes'
  '\Memory\Pages/sec'
  '\Paging File(_Total)\% Usage'
  '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Read'
  '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Write'
  '\PhysicalDisk(_Total)\Current Disk Queue Length'
  '\Network Interface(*)\Bytes Total/sec'
  '\LogicalDisk(C:)\% Free Space'
)

$counters | Out-File C:\PerfLogs\counters.txt -Encoding ASCII

logman create counter "TDC-Baseline" `
  -cf C:\PerfLogs\counters.txt `
  -si 00:00:15 `
  -o "C:\PerfLogs\TDC-Baseline" `
  -f bincirc -max 500 `
  -v mmddhhmm

logman start "TDC-Baseline"
logman query "TDC-Baseline"

ตัวเลือก -f bincirc -max 500 คือเขียนวนทับเมื่อไฟล์ถึง 500 MB ทำให้ดิสก์ไม่เต็มแม้เก็บต่อเนื่องเป็นเดือน และ -si 00:00:15 คือเก็บตัวอย่างทุก 15 วินาที ซึ่งละเอียดพอสำหรับงานทั่วไปโดยไม่กินทรัพยากรมาก

ตั้งให้เริ่มเองทุกครั้งที่บูต

$action  = New-ScheduledTaskAction -Execute 'logman.exe' -Argument 'start "TDC-Baseline"'
$trigger = New-ScheduledTaskTrigger -AtStartup
Register-ScheduledTask -TaskName "Start PerfMon Baseline" -Action $action `
  -Trigger $trigger -User "SYSTEM" -RunLevel Highest

ขั้นตอนที่ 4: อ่านข้อมูลย้อนหลัง

# แปลงเป็น CSV เพื่อเปิดใน Excel
relog "C:\PerfLogs\TDC-Baseline\*.blg" -f CSV -o C:\PerfLogs\report.csv

# ดึงเฉพาะช่วงเวลาที่มีปัญหา
relog "C:\PerfLogs\TDC-Baseline\*.blg" -b "24/09/2026 13:00:00" -e "24/09/2026 15:00:00" `
  -f CSV -o C:\PerfLogs\incident.csv

# ดึงเฉพาะตัวนับที่สนใจ
relog "C:\PerfLogs\TDC-Baseline\*.blg" -c "\Processor(_Total)\% Processor Time" `
  -f CSV -o C:\PerfLogs\cpu.csv

อ่านด้วย PowerShell โดยตรงก็ได้

$data = Import-Counter "C:\PerfLogs\TDC-Baseline\*.blg"
$data.CounterSamples |
  Where-Object Path -like "*% Processor Time*" |
  Measure-Object CookedValue -Average -Maximum

logman create alert "CPU-Alert" `
  -c "\Processor(_Total)\% Processor Time" `
  -th 90 `
  -si 00:00:30 `
  --v `
  -m "TDC-Detailed"
logman start "CPU-Alert"