สร้างผู้ใช้ใหม่และให้สิทธิ์ sudo บน Linux

สร้างผู้ใช้ส่วนตัวแทนการใช้ root เพิ่มเข้ากลุ่ม sudo หรือ wheel ตั้ง SSH Key ให้ผู้ใช้ใหม่ ทดสอบสิทธิ์ แล้วปิดการเข้า SSH ด้วย root

โดย ทีมงาน THAI DATA CLOUD อัปเดต อ่าน 11 นาที เข้าชม 13 ครั้ง

แชร์FacebookXLINELinkedIn
Linux — สร้างผู้ใช้ใหม่และให้สิทธิ์ sudo บน Linux
สร้างผู้ใช้ใหม่และให้สิทธิ์ sudo บน Linux

คำตอบสั้น ๆ: สร้างผู้ใช้ส่วนตัวแทนการใช้ root เพิ่มเข้ากลุ่ม sudo หรือ wheel ตั้ง SSH Key ให้ผู้ใช้ใหม่ ทดสอบสิทธิ์ แล้วปิดการเข้า SSH ด้วย root

คู่มือนี้อธิบาย Linux ทีละขั้นตอน พร้อมคำสั่งที่ใช้ได้จริงและปัญหาที่พบบ่อย

เซิร์ฟเวอร์ใหม่มักให้เข้าสู่ระบบด้วยบัญชี root ซึ่งมีสิทธิ์ทำได้ทุกอย่าง พิมพ์คำสั่งผิดเพียงครั้งเดียวก็อาจลบข้อมูลทั้งระบบได้ และหาก root ถูกเจาะ ผู้โจมตีก็ได้สิทธิ์สูงสุดทันที แนวปฏิบัติที่ดีคือสร้างผู้ใช้ส่วนตัวสำหรับแต่ละคนที่ดูแลเซิร์ฟเวอร์ และให้ยกสิทธิ์ผ่าน sudo เฉพาะตอนที่จำเป็น ซึ่งยังช่วยให้ย้อนดูได้ว่าใครสั่งอะไรจาก Log

คู่มือนี้ใช้ได้กับ Ubuntu 22.04/24.04 และ AlmaLinux/Rocky Linux 8-9 สองกลุ่มนี้ต่างกันที่ชื่อกลุ่มผู้ใช้ที่ได้สิทธิ์ sudo คือ sudo บน Ubuntu และ wheel บน AlmaLinux/Rocky

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เข้าสู่ระบบด้วย root หรือผู้ใช้ที่มีสิทธิ์ sudo อยู่แล้ว
  • ชื่อผู้ใช้ใหม่ ใช้ตัวพิมพ์เล็ก ตัวเลข และ - หรือ _ ไม่มีช่องว่าง ตัวอย่างในคู่มือนี้ใช้ somchai
  • ถ้าจะให้ผู้ใช้ใหม่เข้าด้วย SSH Key ให้เตรียม Public Key ของผู้ใช้คนนั้นไว้ (ดู ตั้งค่า SSH Key)

คำสั่งในคู่มือนี้เขียนแบบมี sudo นำหน้า ถ้าคุณเข้าสู่ระบบเป็น root อยู่แล้ว จะพิมพ์ sudo หรือไม่ก็ได้

ขั้นตอนที่ 1: สร้างผู้ใช้ใหม่

Ubuntu

sudo adduser somchai

คำสั่งนี้สร้างผู้ใช้ สร้างโฮมไดเรกทอรี /home/somchai แล้วถามรหัสผ่านสองครั้ง จากนั้นถามข้อมูลเพิ่มเติม (Full Name, Room Number และอื่น ๆ) กด Enter ข้ามได้ทั้งหมด และตอบ Y เพื่อยืนยัน

AlmaLinux / Rocky Linux

บนระบบกลุ่มนี้ adduser เป็นชื่อเดียวกับ useradd ซึ่งไม่ถามรหัสผ่าน จึงต้องตั้งรหัสผ่านแยก

sudo useradd -m somchai
sudo passwd somchai

เมื่อสำเร็จ passwd จะแสดง passwd: all authentication tokens updated successfully.

ใช้รหัสผ่านที่ยาวและไม่ซ้ำกับที่อื่น แม้จะเข้า SSH ด้วย Key ก็ตาม เพราะ sudo จะถามรหัสผ่านนี้ทุกครั้งที่ยกสิทธิ์

ขั้นตอนที่ 2: เพิ่มผู้ใช้เข้ากลุ่ม sudo หรือ wheel

# Ubuntu
sudo usermod -aG sudo somchai

# AlmaLinux / Rocky Linux
sudo usermod -aG wheel somchai

ตัวเลือก -a สำคัญมาก หมายถึงเพิ่มเข้ากลุ่มโดยไม่ลบกลุ่มเดิม ถ้าลืม -a ผู้ใช้จะถูกถอดออกจากกลุ่มอื่นทั้งหมด ตรวจผลด้วย

groups somchai

ผลลัพธ์บน Ubuntu ควรเป็น somchai : somchai sudo และบน AlmaLinux/Rocky เป็น somchai : somchai wheel

ขั้นตอนที่ 3: ทดสอบสิทธิ์ sudo

สลับไปเป็นผู้ใช้ใหม่แล้วลองคำสั่งที่ต้องใช้สิทธิ์ root

su - somchai
sudo whoami

ระบบจะถาม [sudo] password for somchai: ให้ใส่รหัสผ่านของ somchai (ไม่ใช่ของ root) ผลลัพธ์ต้องเป็น root จากนั้นพิมพ์ exit เพื่อกลับเป็นผู้ใช้เดิม

ขั้นตอนที่ 4: ให้ผู้ใช้ใหม่เข้า SSH ด้วย Key

ถ้าเซิร์ฟเวอร์ปิดการเข้าด้วยรหัสผ่านไว้แล้ว ผู้ใช้ใหม่จะเข้า SSH ไม่ได้จนกว่าจะมี Public Key ของตัวเอง ให้สร้างไฟล์ authorized_keys แล้ววาง Public Key ของผู้ใช้คนนั้นลงไป (หนึ่ง Key ต่อหนึ่งบรรทัด)

sudo mkdir -p /home/somchai/.ssh
sudo nano /home/somchai/.ssh/authorized_keys
sudo chown -R somchai:somchai /home/somchai/.ssh
sudo chmod 700 /home/somchai/.ssh
sudo chmod 600 /home/somchai/.ssh/authorized_keys

ถ้าผู้ใช้ใหม่คือตัวคุณเอง และต้องการใช้ Key เดียวกับที่ใช้กับ root อยู่ ให้คัดลอกไฟล์แทนการวางเอง

sudo mkdir -p /home/somchai/.ssh
sudo cp /root/.ssh/authorized_keys /home/somchai/.ssh/
sudo chown -R somchai:somchai /home/somchai/.ssh
sudo chmod 700 /home/somchai/.ssh
sudo chmod 600 /home/somchai/.ssh/authorized_keys

บน AlmaLinux/Rocky ที่เปิด SELinux ให้รันเพิ่ม sudo restorecon -Rv /home/somchai/.ssh เพื่อให้ Context ของไฟล์ถูกต้อง

ตรวจสอบผลลัพธ์

เปิดหน้าต่างใหม่บนเครื่องของคุณ (อย่าปิด Session เดิม) แล้วเข้าด้วยผู้ใช้ใหม่

ssh [email protected]
sudo -v
sudo -l

sudo -v ถามรหัสผ่านแล้วไม่แสดงอะไรหากมีสิทธิ์ ส่วน sudo -l แสดงสิทธิ์ที่ได้รับ ควรมีบรรทัด (ALL : ALL) ALL บน Ubuntu หรือ (ALL) ALL บน AlmaLinux/Rocky ถ้าทั้งสองอย่างผ่าน ผู้ใช้ใหม่พร้อมใช้งานแล้ว

ขั้นตอนเพิ่มเติม: ปิดการเข้า SSH ด้วย root

เมื่อยืนยันแล้วว่าผู้ใช้ใหม่เข้า SSH และใช้ sudo ได้ ควรปิดไม่ให้ root เข้าทาง SSH โดยสร้างหรือแก้ไฟล์ /etc/ssh/sshd_config.d/00-hardening.conf ให้มีบรรทัดด้านล่าง (ถ้าไฟล์มีบรรทัด PermitRootLogin อยู่แล้ว ให้แก้บรรทัดเดิม อย่าเพิ่มซ้ำ)

PermitRootLogin no

แล้วตรวจไวยากรณ์และโหลดค่าใหม่

sudo sshd -t
# Ubuntu
sudo systemctl reload ssh
# AlmaLinux / Rocky Linux
sudo systemctl reload sshd

ทดสอบจากหน้าต่างใหม่ว่า ssh [email protected] ถูกปฏิเสธ และ ssh [email protected] ยังเข้าได้ ก่อนปิด Session เดิม ถ้าไฟล์ sshd_config หลักของ AlmaLinux/Rocky 8 ไม่มีบรรทัด Include /etc/ssh/sshd_config.d/*.conf ให้แก้ PermitRootLogin ในไฟล์หลักแทน

ขั้นตอนเพิ่มเติม: ให้สิทธิ์ sudo แบบเจาะจง

บางกรณีต้องการให้ผู้ใช้ เช่น บัญชีสำหรับ Deploy สั่งได้เฉพาะบางคำสั่งโดยไม่ต้องใส่รหัสผ่าน ให้สร้างไฟล์ใน /etc/sudoers.d/ ด้วย visudo เสมอ เพราะ visudo ตรวจไวยากรณ์ก่อนบันทึก

sudo visudo -f /etc/sudoers.d/deploy

ตัวอย่างให้ผู้ใช้ deploy รีโหลด Nginx ได้โดยไม่ถามรหัสผ่าน

deploy ALL=(root) NOPASSWD: /usr/bin/systemctl reload nginx

ระบุ Path เต็มของคำสั่งเสมอ ดูได้จาก command -v systemctl และหลีกเลี่ยงการให้ NOPASSWD: ALL กับบัญชีที่ใช้งานประจำ

ปัญหาที่พบบ่อย

somchai is not in the sudoers file

ผู้ใช้ยังไม่อยู่ในกลุ่ม sudo หรือ wheel หรือเพิ่มกลุ่มแล้วแต่ยังใช้ Session เดิมอยู่ สมาชิกภาพกลุ่มมีผลเมื่อเข้าสู่ระบบใหม่เท่านั้น ให้ออกจากระบบแล้วเข้าใหม่ หรือใช้ su - somchai ใหม่อีกครั้ง บน AlmaLinux/Rocky ให้ตรวจว่าบรรทัด %wheel ALL=(ALL) ALL ใน /etc/sudoers ไม่ได้ถูกใส่ # ไว้

แก้ sudoers ผิดแล้ว sudo ใช้ไม่ได้ทั้งระบบ

ถ้ายังมี Session root เปิดอยู่ ให้แก้ไฟล์ที่ผิดทันที ถ้าไม่มี ให้ลองใช้ pkexec visudo (ใช้ได้เมื่อติดตั้ง polkit ไว้) หรือเข้าผ่าน Console Server ผ่าน Web UI ในฐานะ root แล้วรัน visudo -c เพื่อดูว่าไฟล์ใดผิด นี่คือเหตุผลที่ควรแก้ด้วย visudo เท่านั้น

ผู้ใช้ใหม่เข้า SSH ไม่ได้ ขึ้น Permission denied (publickey)

ตรวจเจ้าของและสิทธิ์ของ /home/somchai/.ssh ด้วย ls -la /home/somchai/.ssh เจ้าของต้องเป็น somchai สิทธิ์ต้องเป็น 700 และ 600 ตามลำดับ และตรวจว่า Public Key อยู่ในบรรทัดเดียว ไม่ถูกตัดขึ้นบรรทัดใหม่ระหว่างการคัดลอก

หากต้องการความช่วยเหลือในการจัดการผู้ใช้หรือสิทธิ์บนเซิร์ฟเวอร์ ติดต่อทีมซัพพอร์ต THAI DATA CLOUD ได้ที่ https://thaidata.cloud/contact/

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ Linux

แชร์FacebookXLINELinkedIn

มีคำถามเรื่องบริการ? ติดต่อทีมงาน