เก็บเมตริกเซิร์ฟเวอร์ด้วย Prometheus และ Node Exporter

Prometheus เป็นมาตรฐานที่ใช้กันแพร่หลายที่สุดสำหรับการเก็บเมตริกของเซิร์ฟเวอร์ จุดแข็งคือรูปแบบข้อมูลที่ค้นย้อนหลังได้ด้วยภาษา PromQL และระบบแจ้งเตือนที่เขียนเงื่อนไขซับซ้อนได้ ต่างจากระบบที่ดูได้อย่างเดียว

คู่มือนี้ติดตั้งสองส่วน คือ Node Exporter ที่ติดบนทุกเครื่องที่ต้องการวัดผล และ Prometheus ที่ทำหน้าที่ดึงข้อมูลมาเก็บ จากนั้นเขียนกฎแจ้งเตือนพื้นฐานที่ควรมีทุกระบบ

สิ่งที่ต้องเตรียม (Node Exporter)

• เซิร์ฟเวอร์อย่างน้อยหนึ่งเครื่องสำหรับรัน Prometheus และเครื่องที่ต้องการเฝ้าดู
• สิทธิ์ sudo และเครือข่ายภายในที่เครื่อง Prometheus เข้าถึงเครื่องอื่นได้
• พื้นที่ดิสก์สำหรับเก็บข้อมูล ประมาณ 2-3 GB ต่อเครื่องต่อเดือนที่ความถี่ 15 วินาที

ขั้นตอนที่ 1: ติดตั้ง Node Exporter บนเครื่องที่ต้องการวัด

cd /tmp
curl -LO https://github.com/prometheus/node_exporter/releases/download/v1.8.2/node_exporter-1.8.2.linux-amd64.tar.gz
tar xzf node_exporter-1.8.2.linux-amd64.tar.gz
sudo mv node_exporter-1.8.2.linux-amd64/node_exporter /usr/local/bin/
sudo useradd --no-create-home --shell /usr/sbin/nologin node_exporter

สร้าง service

sudo nano /etc/systemd/system/node_exporter.service

[Unit]
Description=Prometheus Node Exporter
After=network-online.target

[Service]
User=node_exporter
Group=node_exporter
Type=simple
ExecStart=/usr/local/bin/node_exporter \
  --web.listen-address=10.0.0.11:9100 \
  --collector.systemd \
  --collector.processes
Restart=on-failure

[Install]
WantedBy=multi-user.target

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now node_exporter
curl -s http://10.0.0.11:9100/metrics | head -20

ระบุ IP ภายในใน --web.listen-address เสมอ อย่าปล่อยให้ฟังทุกการ์ดเครือข่าย เพราะหน้านี้เปิดเผยข้อมูลของเครื่องโดยไม่มีการยืนยันตัวตน

ปิดกั้นเพิ่มด้วย Firewall ให้เข้าได้เฉพาะจากเครื่อง Prometheus

sudo ufw allow from 10.0.0.5 to any port 9100 proto tcp

ขั้นตอนที่ 2: ติดตั้ง Prometheus

cd /tmp
curl -LO https://github.com/prometheus/prometheus/releases/download/v2.53.1/prometheus-2.53.1.linux-amd64.tar.gz
tar xzf prometheus-2.53.1.linux-amd64.tar.gz
cd prometheus-2.53.1.linux-amd64

sudo useradd --no-create-home --shell /usr/sbin/nologin prometheus
sudo mkdir -p /etc/prometheus /var/lib/prometheus
sudo cp prometheus promtool /usr/local/bin/
sudo cp -r consoles console_libraries /etc/prometheus/
sudo chown -R prometheus:prometheus /etc/prometheus /var/lib/prometheus

ขั้นตอนที่ 3: ตั้งค่าว่าจะดึงข้อมูลจากที่ไหน

sudo nano /etc/prometheus/prometheus.yml

global:
  scrape_interval: 15s
  evaluation_interval: 15s

rule_files:
  - /etc/prometheus/rules/*.yml

scrape_configs:
  - job_name: prometheus
    static_configs:
      - targets: ['127.0.0.1:9090']

  - job_name: node
    static_configs:
      - targets:
          - '10.0.0.11:9100'
          - '10.0.0.12:9100'
        labels:
          env: production
      - targets:
          - '10.0.0.21:9100'
        labels:
          env: staging

ตรวจไวยากรณ์ก่อนเสมอ

promtool check config /etc/prometheus/prometheus.yml

ขั้นตอนที่ 4: สร้าง service ของ Prometheus

sudo nano /etc/systemd/system/prometheus.service

[Unit]
Description=Prometheus
After=network-online.target

[Service]
User=prometheus
Group=prometheus
Type=simple
ExecStart=/usr/local/bin/prometheus \
  --config.file=/etc/prometheus/prometheus.yml \
  --storage.tsdb.path=/var/lib/prometheus/ \
  --storage.tsdb.retention.time=90d \
  --web.listen-address=127.0.0.1:9090
Restart=on-failure

[Install]
WantedBy=multi-user.target

sudo mkdir -p /etc/prometheus/rules
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now prometheus
sudo systemctl status prometheus --no-pager

เข้าหน้าเว็บผ่าน SSH Tunnel

ssh -L 9090:127.0.0.1:9090 [email protected] -N

เปิด http://127.0.0.1:9090/targets ทุกเป้าหมายควรขึ้นสถานะ UP

# การใช้งาน CPU เป็นเปอร์เซ็นต์
100 - (avg by(instance) (rate(node_cpu_seconds_total{mode="idle"}[5m])) * 100)

# หน่วยความจำที่ใช้ไปเป็นเปอร์เซ็นต์
100 * (1 - node_memory_MemAvailable_bytes / node_memory_MemTotal_bytes)

# พื้นที่ดิสก์ที่เหลือเป็นเปอร์เซ็นต์
100 * node_filesystem_avail_bytes{mountpoint="/"} / node_filesystem_size_bytes{mountpoint="/"}

# ทราฟฟิกขาเข้าเป็น Mbps
rate(node_network_receive_bytes_total{device!="lo"}[5m]) * 8 / 1000000

# เวลาที่เครื่องทำงานต่อเนื่อง
(time() - node_boot_time_seconds) / 86400

sudo nano /etc/prometheus/rules/node.yml

groups:
  - name: node
    rules:
      - alert: InstanceDown
        expr: up{job="node"} == 0
        for: 3m
        labels:
          severity: critical
        annotations:
          summary: "เครื่อง {{ $labels.instance }} ไม่ตอบสนอง"

      - alert: DiskWillFillIn24Hours
        expr: predict_linear(node_filesystem_avail_bytes{mountpoint="/"}[6h], 24*3600) < 0
        for: 30m
        labels:
          severity: warning
        annotations:
          summary: "ดิสก์ของ {{ $labels.instance }} จะเต็มภายใน 24 ชั่วโมง"

      - alert: HighMemoryUsage
        expr: 100 * (1 - node_memory_MemAvailable_bytes / node_memory_MemTotal_bytes) > 90
        for: 10m
        labels:
          severity: warning
        annotations:
          summary: "หน่วยความจำของ {{ $labels.instance }} เกิน 90%"

promtool check rules /etc/prometheus/rules/node.yml
sudo systemctl reload prometheus